คลองแสนแสบ · Khlong Saen Saep
เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับคลองที่คุณกำลังนั่งเรืออยู่ ตรวจสอบกับเอกสารชั้นต้นแล้ว บางเรื่องเป็นการแก้ความเข้าใจที่พูดต่อ ๆ กันมาผิด
พงศาวดารระบุชัด ขุดจากหัวหมากไปบางขนาก ระยะ 53.5 กิโลเมตร อยู่ในเขตฉะเชิงเทรา
ส่วนช่วงที่ผ่ากลางกรุงเทพฯ ไม่มีหลักฐานว่าขุดเมื่อไร ท่าเรือทุกท่าในเว็บนี้อยู่บนช่วงที่ไม่มีใครรู้ที่มา
พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชชกาลที่ ๓ บทที่ ๑๑๗
พงศาวดารบันทึกละเอียดถึงเศษสลึง รวมค่าไม้ไว้ด้วย
แรงงานเป็นการจ้าง ไม่ใช่การเกณฑ์ พงศาวดารใช้คำว่า “จ้างจีนขุดคลอง” ตัวคลองกว้าง ๖ วา ลึก ๔ ศอก
พงศาวดารตอนเดียวกัน
เริ่มขุด 30 ธันวาคม 2380 ส่วนอานามสยามยุทธที่มักถูกยกมาอ้าง เริ่ม 3 พฤศจิกายน 2383 ตอนนั้นคลองขุดเสร็จแล้ว
พูดให้ตรงคือขุดในช่วงว่างระหว่างศึกสองครั้ง ไม่ใช่ระหว่างศึก
บทความภาษาอังกฤษแทบทุกชิ้นอ้างว่าทูตอังกฤษชื่อ D.E. Malloch เขียนไว้ว่ายุงแถบนี้กัดเจ็บราวกับถูกต่อยแสนครั้ง
เขาไม่ได้เขียนประโยคนั้น และไม่ได้เป็นทูตด้วย เป็นพ่อค้า บันทึกเรื่องยุงที่มีอยู่จริงเป็นของ D.O. King อีกยี่สิบปีให้หลัง และไม่มีคำว่าแสนอยู่ในนั้น
D.O. King, Journal of the Royal Geographical Society เล่ม 30 (1860) หน้า 177–178
คำอธิบายที่แพร่หลายในภาษาอังกฤษบอกว่า แสบ มาจากภาษาเขมร แปลว่าน้ำจืด คนไทยอ่านแล้วรู้ทันทีว่าไม่ใช่
ที่แปลว่าจืดคือ สาบ คนละคำ แต่เสียงใกล้กันมาก ข้อเสนอทางวิชาการจึงเป็น แสสาบ คือ “แส” ห้วงน้ำกว้าง กับ “สาบ” ที่ยืมจากเขมร
ส. พลายน้อย, ศิลปวัฒนธรรม 16:2 (2537)
รัชกาลที่ 1 พระราชทานที่ดินให้อาสาจามที่ร่วมรบในสงครามเก้าทัพ พ.ศ. 2328–2329
ชุมชนอยู่ตรงนั้นมาก่อนที่คลองข้าง ๆ จะถูกขุดราวครึ่งศตวรรษ
เขารับซื้อจากบ้านครัวตั้งแต่ พ.ศ. 2491 จากช่างทอที่ทำงานอยู่บ้านตัวเอง และปลูกบ้านไว้ฝั่งตรงข้ามพอดี
ช่วงรุ่งเรืองมีกี่ราว 100 หลัง ทุกวันนี้เหลือครัวเรือนเดียวที่ยังทออยู่
The Nation 26 เมษายน 2567
ทางด่วนขั้นที่ 2 ถูกวางผ่ากลางบ้านครัวเมื่อ พ.ศ. 2530 ชาวบ้านรวมตัวคัดค้านตั้งแต่ปี 2531
ชุมชนยังอยู่มาจนทุกวันนี้
2451 — เรือเมล์ขาวของนายเลิศ
2514 — เรือหางยาวรับจ้างไปรามคำแหง
2533 — เรือด่วนที่ใช้กันอยู่ทุกวันนี้
กระเป๋าเรือยืนทำงานอยู่บนขอบนอกลำเรือ และท้องสะพานในคลองนี้อยู่ต่ำมาก
ส่วนผ้าใบกันน้ำกระเซ็นนั้น ผู้โดยสารเป็นคนดึงขึ้นเอง ไม่ใช่ลูกเรือ
ปี 2550 กรมเจ้าท่าขึ้นทะเบียนท่าบ้านครัวเหนือไว้ เจ้าของคือบริษัทเดินเรือเอง พร้อมประกาศค่าโดยสารไปครบทั้ง 26 ท่า
ตารางผู้โดยสารปีเดียวกันเป็นขีดทั้งเก้าช่อง ไม่มีใครใช้ทั้งปี พอถึงปี 2557 ก็หายไปจากทะเบียน โดยไม่มีเอกสารบอกเหตุผล
กรมเจ้าท่า ตารางท่าเทียบเรือและอัตราค่าโดยสาร พ.ศ. 2550
วิกิพีเดียภาษาอังกฤษมีท่าเรือชื่อ Wat Noi อยู่ในรายชื่อ มาตั้งแต่การแก้ไขที่ไม่มีอ้างอิงเมื่อปี 2011 “วัดน้อย” คือวัดพระไกรสีห์ ซึ่งกรมเจ้าท่าใช้เป็นสถานที่ใกล้เคียงในการบอกตำแหน่งท่ารามคำแหง 29 มีคนอ่านชื่อวัดเป็นชื่อท่าเรือ
จากนั้นเว็บไซต์ของผู้ประกอบการเดินเรือก็คัดลอกรายชื่อท่ามาจากวิกิพีเดียทั้งดุ้น คำสะกดผิดติดมาด้วย แล้ววันนี้วิกิพีเดียก็อ้างอิงหน้านั้นกลับเป็นแหล่งที่มา
ประวัติการแก้ไขวิกิพีเดีย, กรมเจ้าท่า รายละเอียดท่าเทียบเรือ พ.ศ. 2563, OpenStreetMap
กทม. ทยอยสร้างเป็นช่วง ๆ กำหนดเสร็จ พ.ศ. 2572 บางช่วงเสร็จแล้ว บางช่วงยังไม่ประกวดราคา
ข้อความที่บอกว่ามีทางเดินต่อเนื่องตลอดสาย คือการบรรยายโครงการ ไม่ใช่สภาพจริง
สำนักการระบายน้ำ กรุงเทพมหานคร
ไม่มีข้อไหนขึ้นหน้านี้โดยไม่ได้อ่านต้นทาง และที่มาอยู่ใต้ทุกข้อ ตรงไหนที่เอกสารขัดกันเอง อย่างท่าบ้านครัวเหนือ เราแสดงไว้ทั้งสองทาง
เว็บนี้ถือเอกสารราชการไทยเป็นหลัก ข้อมูลภาษาอังกฤษเป็นทางเลือกสุดท้าย เพราะมักเก่าค้างแล้วถูกคัดลอกต่อ ๆ กัน ค่าโดยสารของปี 2018 กับท่าเรือที่ไม่มีอยู่จริงจึงยังวนอยู่ในอินเทอร์เน็ตจนทุกวันนี้